Bittere smaken zouden weleens de sleutel kunnen vormen tot een oplossing voor de groeiende obesitasepidemie. Toediening in de maag van een bittere stof scherpt initieel wel de eetlust aan, maar leidt vervolgens tot snellere verzadiging, zo blijkt uit doctoraatsonderzoek.

Voor haar doctoraat in de medische wetenschappen boog Sara Janssen zich over de werking van ghreline, het zogenaamde hongerhormoon: dat wordt geproduceerd in de maag en heeft via interactie met de hypothalamus in de hersenen een effect op voedselinname. Het is door dit hormoon dat we honger krijgen. De afscheiding van ghreline neemt toe vóór een maaltijd en daalt nadat we hebben gegeten. Sara Janssen: “In welke mate ghreline daalt, hangt af van wat we precies hebben gegeten – suiker, vet, eiwitten ... Voor mijn doctoraatsonderzoek, dat uitgevoerd werd op het Targid labo onder leiding van professor Inge Depoortere, wilde ik daarom onderzoeken of de ghrelineproducerende cellen in de maag via smaakreceptoren bepaalde nutriënten detecteren. Daartoe dienden we muizen rechtstreeks in de maag één bepaalde smaak toe – een mengsel van vijf verschillende bitterstoffen – met de bedoeling het effect op de ghrelinesecretie te onderzoeken.”

Aperitief
“Aanvankelijk zagen we dat het ghrelinegehalte steeg en dat de muizen meer gingen eten. Na een halfuur stelden we een daling van de voedselinname vast en een vertraging van de maaglediging met een versnelde verzadiging tot gevolg.”

“Om te achterhalen of het wel degelijk ghreline was dat hierbij een rol speelde, hebben we het experiment vervolgens herhaald bij muizen bij wie de ghrelinereceptoren door genetische manipulatie uitgeschakeld waren en bij wie de smaakreceptoren minder goed functioneerden. We stelden vast dat bij deze knock-outmuizen de toename in voedselinname geblokkeerd was, maar niet de daarop volgende verminderde voedselinname en de vertraagde maaglediging.”

“Bij dat laatste speelt ghreline dus geen rol. De bittere stof blijkt een rechtstreeks effect te hebben op het samentrekken van het maagdarmstelsel: de peristaltische beweging wordt stilgelegd waardoor de maaglediging wordt vertraagd en er een verzadigingsgevoel optreedt. Hoe dat verloopt, via welke receptoren of ionenkanalen, daar hebben we nog het raden naar, maar deze vinding zou op termijn weleens van nut kunnen blijken bij de behandeling van obesitas.”

Daarom werd intussen ook een studie uitgevoerd bij gezonde vrijwilligers, onder leiding van professor Jan Tack. Janssen: “Daarbij zagen we eenzelfde effect: toediening van een bittere stof, rechtstreeks in de maag, leidde tot een veel snellere verzadiging. Dat opent natuurlijk perspectieven. De Italiaanse gewoonte om een amaro te drinken voor de maaltijd – een bitter aperitief – is dus niet zo’n slecht idee: een bittertje wekt de appetijt op door het vrijstellen van ghreline maar behoedt ons anderzijds verder voor overeten. In de behandeling van obesitas zou je dat bittere aperitiefje kunnen vervangen door een zogenaamde ‘bitterpil’, maar dat is nog toekomstmuziek.”

Bron: www.huisartsvandaag.nl